آن را جزو آثار روزگار پسين‌تر قرار داد . مؤلّف ما با خواجه ابو جعفر شخصا آشنايى دارد . چنان‌كه مىگويد : « وز خواجه ابو جعفر مفسّر شنيديم رحمة اللّه كه وى گفتى . . . » ( ص 45 ) . با تفحّص ، با چندين مفسّر ابو جعفر نام روبه‌رو مىشويم . مثلا : 1 . ابو جعفر محمّد بن جرير طبرى ( م 310 ه ) نگارندهء تفسير كبير . اما مؤلّف ما چنان قدمتى ندارد . 2 . ابو جعفر محمّد بن عبد اللّه بن عمرو الهروى الفقيه صاحب التّفسير ( م 381 ه ) . « 1 » او ممكن است معاصر مؤلّف ما باشد ، اما اين صرفا قياس ماست . 3 . ابو جعفر محمّد بن على ، وى احتمالا جزو گروهى بوده كه براى ترجمهء تفسير طبرى برگزيده شده بود . اگر او باشد ، مترجم است نه مفسّر . كسانى ديگر نيز با نام ابو جعفر مىشناسيم ، اما آنها گره كار را نمىگشايند و حدس زنى بيش‌از اين فايده‌اى ندارد . مؤلّف ما بيش‌از همه با « خواجه امام » نامى رابطهء نزديك دارد و براى ما جاى تعجّب نخواهد بود اگر خواجهء امام را استاد او ثابت كنيم . مؤلّف ما در موارد متعدد به وى استناد كرده است . رجوع شود به صفحات 21 ، 28 ، 45 و 61 . مؤلّف گويد : « خواجهء امام گفت رضى اللّه عنه كى از پيرى سماع دارم از اهل تفسير رحمة اللّه او چنين گفت » ( ص 21 ) . « خواجهء امام گفت رضى اللّه عنه : شايد بود معنى آيت آن باشد » ( ص 28 ) . اين خواجهء امام كيست ؟ پاسخ به اين سؤال در چهارچوب اطلّاعاتى كه در اختيار ماست بسيار دشوار به نظر مىآيد . احتمال مىرود كه خواجهء امام و خواجه ابو جعفر مفسّر يك نفر باشد . در اينجا نكته‌اى ديگر قابل توجه است . مؤلّف ما در تفسير آيهء لَهُمْ فِي الدُّنْيا خِزْيٌ مىگويد : « خراب مداينهم قسطنطينيه و عموريه و روميه گفت ايشان را اندرين دنيا رسواييها باشد و پاى واههاء بسيار بدان چه مسلمان ظفر يابند بر

--> ( 1 ) . سيوطى ، طبقات المفسّرين .